Veröffentlicht am Kommentar hinterlassen

Boot-Elektrik anschließen: So organisieren Sie die Stromversorgung

Je hebt een mooie dag op het water achter de rug, de motor heeft goed gelopen en je verwacht dat de accu weer vol zit. Toch merk je na een paar dagen aan de wal dat de koelkast het lastiger krijgt, de lichten wat doffer branden, of de motor net iets trager start. De oorzaak zit meestal niet in een kapotte accu, maar in de manier waarop je boordnet is aangesloten. In deze blog leggen we uit hoe je de vier kernonderdelen van je boot elektra aansluit: de accu, de acculader, de omvormer en het zonnepaneel met MPPT-regelaar. Zo weet je precies welk onderdeel wat doet en waar je op moet letten. Of je nu een klein motorbootje of een groter vaartuig hebt, elektrische systemen aan boord bestaan uit dezelfde basisonderdelen, en bij het installeren van je boot elektra is de volgorde net zo belangrijk als de onderdelen zelf.

 

 

Strom an Bord: wie die vier Komponenten zusammenarbeiten


Je boot elektra bestaat uit vier onderdelen die elkaar aanvullen, en samen vormen ze de stroomketen aan boord. Alle elektrische componenten aan boord zijn met elkaar verbonden: de accu is verbonden met de acculader, de omvormer en het schakelpaneel, van waaruit je de elektriciteit verdeelt naar losse verbruikers zoals verlichting, pompen en navigatie-instrumenten. Zonder een van deze schakels werkt de rest minder efficiënt: een omvormer zonder goed opgeladen accu heeft weinig reserve, en een zonnepaneel zonder juiste regelaar laadt de accu niet optimaal op.

 

    • Batterie: entzieht dem Akku Strom und versorgt alles an Bord mit Strom, von der Beleuchtung bis zum Wechselrichter.
    • Batterieladegerät: lädt die Batterie auf, sobald Sie an Landstrom angeschlossen sind, damit die Batterie nicht strukturell unter 100 % bleibt.
    • Wechselrichter: wandelt den gespeicherten 12V- oder 24V-Gleichstrom in 230V um, wodurch Haushaltsgeräte auch ohne Landstrom funktionieren.
    • Solarmodul mit MPPT-Regler: Lädt die Batterie während der Fahrt oder vor anker, gerade in momenten, in denen Sie keinen Landstrom haben.



    •  


      Of je nu een weekend weg bent of langere tochten maakt, de belasting op je boordnet verschilt sterk. Vaar je vooral korte dagtochten, dan is de acculader thuis of in de haven vaak voldoende om de accu weer vol te krijgen. Lig je regelmatig voor anker of maak je langere reizen, dan wordt het zonnepaneel met MPPT-regelaar belangrijker om de accu overdag bij te houden zonder dat je de motor extra hoeft te laten draaien.

       

      Bootbatterie anschließen: die Grundlage Ihrer Stromversorgung


      De accu is het startpunt van je boot elektra: elk ander onderdeel sluit uiteindelijk op de accu aan. Op de meeste boten vind je een AGM- of lithiumaccu.

       

        • AGM-Batterie: Günstiger in der Anschaffung, liefert einen hohen Startstrom. Sie können jedoch maximal etwa die Hälfte der Kapazität nutzen, da eine Tiefentladung die Lebensdauer schnell verkürzt.
        • Lithium-Batterie: Leichter, lädt schneller und Sie können 80 bis 100 Prozent der Kapazität nutzen. Allerdings teurer in der Anschaffung, mit einem eigenen Lade-Profil.



        •  

           

          Anschlussreihenfolge der Batterie

           

            1. Schließen Sie zuerst das Pluskabel an.
            2. Schließen Sie danach das Minuskabel an.
            3. Wenn Sie die Batterie abklemmen möchten, kehren Sie die Reihenfolge um: zuerst das Minuskabel, dann erst das Pluskabel.




            4. Deze volgorde voorkomt kortsluiting via het gereedschap dat je gebruikt. Gebruik hiervoor altijd accukabels en accupoolklemmen van de juiste dikte, afgestemd op de stroomsterkte die erdoorheen gaat.

               

              Parallelschalten oder Reihenschalten von Batterien


              Je kunt meerdere accu’s op verschillende manieren met elkaar verbinden: parallel of in serie, en het verschil zit in wat er met spanning en capaciteit gebeurt.

               

                • Parallelschaltung: Sie verbinden die Pluspole miteinander und die Minuspole miteinander, wodurch die Spannung gleich bleibt (z.B. 12V), sich aber die Kapazität in Amperestunden addiert. Geeignet für eine größere Hausbatteriebank, die Sie länger nutzen möchten, ohne nachladen zu müssen.
                • Reihenschaltung: Sie verbinden den Pluspol des einen Akkus mit dem Minuspol des anderen, wodurch sich die Spannung addiert (zwei 12-V-Akkus ergeben dann 24 V), während die Kapazität gleich bleibt. Wird verwendet, wenn Ihre Bordelektronik, z. B. für einen leistungsstarken Wechselrichter oder ein Bugstrahlruder, mit einer höheren Systemspannung betrieben wird.




                • Combineer nooit accu’s van een verschillend type of een verschillende ouderdom in dezelfde bank, want dit zorgt voor ongelijke belasting en versnelde slijtage van de zwakste accu in de bank. Meer over de stappen en veelgemaakte fouten lees je in onze blog over accu’s parallel of in serie schakelen.

                   

                  Häufiger Fehler: Umkehrung der Polarität


                  Een pluskabel op de minpool aansluiten is de meest voorkomende fout bij het aansluiten van een boot accu. Verkeerde polariteit veroorzaakt kortsluiting, beschadigt aangesloten apparatuur en kan de accu zelf onherstelbaar beschadigen. Op de accu staan de polen gemarkeerd, dus de fout zit bijna altijd in de kabels. Controleer met een multimeter welke kabel plus is voordat je hem vastzet, vooral in een installatie die iemand anders heeft aangelegd of waar niet netjes met rood en zwart is gewerkt.
                  Voordat je aan de slag gaat met boot elektra aanleggen, is het verstandig een elektrisch bedradingsschema te maken van alle verbindingen. Dit schema toont precies hoe de accu, acculader, omvormer en zonnepaneel met elkaar verbonden zijn, en helpt bij het opsporen van problemen achteraf. Monteer daarnaast tussen de accu en de rest van de installatie een hoofdschakelaar, zodat je bij onderhoud of in noodgevallen in één handeling alle stroom kunt uitschakelen.

                   

                  Batterieladegerät anschließen: intelligente Aufladung Ihrer Batterien


                  Een acculader zorgt voor de juiste laadspanning en laadstroom, afgestemd op het type accu dat je aan boord hebt.

                   

                    • Eine Lichtmaschine liefert eine feste Spannung, meist zwischen 13,8 und 14,4 V, ohne Absorptionsphase. Dadurch wird eine Hausbatteriebank nie vollständig aufgeladen.
                    • Eine AGM-Batterie benötigt etwa 14,4 V Ladespannung und danach 13,8 V Erhaltungsspannung.
                    • Eine Lithiumbatterie lädt bei Victron standardmäßig mit 14,2 V Absorptionsspannung und 13,5 V Ladeerhaltungsspannung. Andere Marken schreiben manchmal 14,4 bis 14,6 V vor. Befolgen Sie immer die Spezifikationen Ihres Batterieherstellers und nicht eine Faustregel.




                    • Een acculader is daarmee de meest voor de hand liggende oplossing om je accu structureel vol te houden, en een juiste aansluitvolgorde is essentieel om schade aan je boot elektra te voorkomen. Zonder acculader blijft je accu structureel onder de 100%, wat op termijn de levensduur verkort. Naast walstroom kun je de acculader ook voeden vanuit een generator aan boord, handig wanneer je langere tijd niet aanmeert. Lees ook onze blog over je accu volledig opladen voor meer achtergrond.

                       

                      Landstromversorgung als Basis für das Batterieladegerät


                      De acculader haalt zijn stroom meestal uit een walstroomaansluiting in de haven. Gebruik hiervoor een walstroomkabel met een spatwaterdichte stekker (minimaal IP44, bij voorkeur IP67 of hoger), zodat vocht op de steiger geen risico vormt. Sluit de walstroomaansluiting aan boord altijd aan via een aardlekschakelaar, want deze onderbreekt de stroom automatisch bij een lekstroom en voorkomt daarmee elektrocutiegevaar aan boord of in het water rondom de boot.

                       

                       

                      Anschlussreihenfolge des Batterieladegeräts

                       

                        1. Schließen Sie das rote Pluskabel des Ladegeräts an der Batterie an.
                        2. Schließen Sie das schwarze Minuskabel des Ladegeräts an der Batterie an.
                        3. Schließen Sie das Minuskabel des Ladegeräts erst danach an die Landstromversorgung an, wie z. B. eine Steckdose oder einen Landstromkasten.
                        4. Schalten Sie das Ladegerät ein und wählen Sie das richtige Ladeverfahren für AGM-, Gel- oder Lithiumbatterien.




                        5. Veel acculaders aan boord hebben twee of drie uitgangen, waarmee je een startaccu en een huisaccu tegelijk maar onafhankelijk van elkaar oplaadt. Zo voorkom je dat de startaccu leegloopt doordat de huisaccu voorrang krijgt, en andersom. Let op: bij een acculader met meerdere uitgangen geldt één laadprofiel voor alle uitgangen. De uitgangen zijn onderling gescheiden, maar je kunt ze niet los instellen op een ander accutype. Heb je een AGM startaccu en een lithium huisaccu, neem dan twee losse laders of laad de huisaccu bij via een DC/DC lader.

                           

                          Häufige Fehler beim Aufladen

                           

                            • Falsches Ladeprofil eingestellt: Ein Lithium-Ladeprofil auf einer Blei-Säure-Batterie einzustellen, beschädigt die Batterie strukturell. Überprüfen Sie daher immer den Batterietyp, bevor Sie das Profil auswählen.
                            • Verwendung zu dünner Kabel: Zu dünne Kabel verursachen Spannungsabfall und Überhitzung. Wählen Sie daher einen Kabelquerschnitt, der für den Ladestrom des Batterieladegeräts geeignet ist.
                            • Batterieladegerät an einem feuchten Ort aufstellen: Feuchtigkeit in der Nähe der Batterie erhöht das Kurzschlussrisiko, auch wenn das Batterieladegerät selbst spritzwassergeschützt ist.



                            •  

                              Wechselrichter für 230V Bordspannung anschließen


                              Een omvormer zet de 12V of 24V gelijkstroom van je accu om naar 230V wisselstroom, zodat je gewone stopcontact-apparatuur kunt gebruiken zonder walstroom. Let bij het aansluiten op de volgende punten:

                               

                                • Schließen Sie den Wechselrichter in der Nähe der Batterie an, um die Kabellänge kurz zu halten.
                                • Stellen Sie den Wechselrichter aufgrund der Gasbildung während des Ladevorgangs nicht direkt über der Batterie auf.
                                • Verwenden Sie Kabel, die der Leistung des Wechselrichters entsprechen.
                                • Stellen Sie eine Sicherung so nah wie möglich an der Batterie, damit ein Kurzschluss weiter unten im Kabel schnell unterbrochen wird.
                                • Wählen Sie einen Wechselrichter, der speziell für die Schifffahrt gebaut wurde: Feuchtigkeit, Salz und Vibrationen greifen einen Standardwechselrichter schneller an als ein Modell mit einem Marinegehäuse.



                                •  

                                   

                                  Erdung und Schutzkontakt


                                  Een combi apparaat zoals een MultiPlus heeft een AC ingang en schakelt de aarding automatisch om zodra je van walstroom naar de omvormer overgaat, en weer terug. Dit zorgt dat de aarding automatisch goed staat zodra je overschakelt van walstroom naar de omvormer, en weer terugschakelt zodra je walstroom aansluit. Zonder deze koppeling loop je risico op een verkeerd geaard systeem, wat gevaarlijk is bij een lekstroom, vooral in combinatie met de aardlekschakelaar die je bij de walstroomaansluiting gebruikt.
                                  Gebruik je een losse omvormer zonder AC ingang, dan gebeurt dat niet automatisch. Regel het overschakelen dan met een overschakelrelais zoals een Filax, zodat je nooit twee bronnen tegelijk op dezelfde groep hebt en de aarding altijd goed staat.

                                   

                                  Wie viel Leistung benötigen Sie?


                                  Tel het gezamenlijke vermogen in watt van alle apparaten die je tegelijk wilt gebruiken bij elkaar op, en kies een omvormer met voldoende marge boven dat totaal. Een koffiezetapparaat van 1000 watt en een laptoplader van 65 watt vragen samen dus minimaal 1065 watt aan omvormervermogen. Houd bovendien rekening met de inschakelstroom van apparaten met een motor, zoals een koelkastcompressor, want die kan tijdelijk twee tot drie keer het normale vermogen vragen bij het opstarten.

                                   

                                  Victron MPPT anschließen: Solarenergie nutzen


                                  Een MPPT-regelaar, wat staat voor Maximum Power Point Tracking, haalt het maximale vermogen uit je zonnepaneel en zet dit om naar de juiste laadspanning voor je accu. Ook op bewolkte dagen of tijdens het varen voorziet een zonnepaneel met MPPT-regelaar je accu van een merkbare hoeveelheid stroom, in tegenstelling tot een eenvoudigere PWM-regelaar die minder rendement uit het paneel haalt.

                                   

                                  Vaste Anschlussreihenfolge bei einem Victron MPPT-Regler

                                   

                                    1. Schließen Sie zuerst den Batterieanschluss am MPPT-Regler an.
                                    2. Schließen Sie erst danach das Solarmodul an.




                                    3. Deze volgorde is nodig omdat de regelaar bij het inschakelen automatisch de systeemspanning detecteert op basis van de accu. Sluit je eerst het paneel aan, dan kan dit de detectie verstoren en in het ergste geval de regelaar beschadigen.

                                       

                                      Wichtige Hinweise zur Konfiguration

                                       

                                        • Die Panelspannung muss mindestens 5V höher sein als die Akkuspannung, bevor der Laderegler zu laden beginnt. Danach lädt er bis etwa 1V über der Akkuspannung.
                                        • Verwenden Sie keine Solarmodule mit integrierten Optimierern, da diese den MPPT-Regler dauerhaft beschädigen können.
                                        • Zweifeln Sie an der richtigen Kombination von Panel-Leistung und Regler, verwenden Sie einen MPPT-Rechner, um die Panel-Leistung auf die Kapazität Ihrer Batteriebank abzustimmen.



                                        •  

                                          Wartung und Prüfung der Bordelektrik Ihres Bootes


                                          Onderhoud van je boot elektra hoort bij een veilige installatie, ook nadat alles goed is aangesloten. Regelmatig onderhouden van accupolen, zekeringen en kabels voorkomt onnodige storingen en verlengt de levensduur van elk onderdeel.

                                           

                                            • Batteriepole: Überprüfen Sie mindestens einmal pro Saison, ob Korrosion vorliegt, da eine weiße oder grüne Schicht auf den Polen den Übergangswiderstand erhöht und zu Spannungsverlusten führt. Entfernen Sie Korrosion mit einer Stahlbürste und verwenden Sie anschließend Polfett, um neue Korrosion zu verhindern.
                                            • Sicherungen: Überprüfen Sie, ob alle Sicherungen noch den richtigen Wert für die angeschlossene Kabeldicke haben, und ersetzen Sie eine durchgebrannte Sicherung immer durch eine mit der gleichen Amperezahl. Eine zu starke Sicherung schützt das Kabel bei einem Kurzschluss nicht mehr ausreichend, während eine zu schwache Sicherung unnötigerweise oft durchbrennt.
                                            • Kabel: auf Risse, Brüche oder Beschädigungen durch Scheuern an scharfen Kanten prüfen, insbesondere dort, wo Kabel am Rumpf entlang oder durch eine Durchführung verlaufen.




                                            • Bij een gecombineerde acculader-omvormer, ook wel een combi-unit genoemd, kun je via de Victron Connect app op je telefoon meekijken met laadstroom, accuspanning en het actuele verbruik, zolang je binnen bluetooth bereik bent. Dit maakt het makkelijker om op tijd te zien of een van de vier onderdelen niet naar behoren werkt, voordat dit leidt tot een lege accu aan boord.

                                               

                                              Bordelektrik in Ordnung


                                              Met de accu als basis, de acculader en het zonnepaneel als aanvulling, en de omvormer als schakel naar 230V, regel je de stroom aan boord op een manier die meegaat met langere tochten en langere periodes voor anker. Elk onderdeel van je boot elektra vraagt om de juiste aansluitvolgorde en het juiste vermogen, zoals hierboven per onderdeel beschreven.
                                              Twijfel je over de juiste Victron acculader, omvormer of MPPT-regelaar voor jouw boot? AB Marine Service is gespecialiseerd in boot elektra en heeft een ruim assortiment Victron producten op voorraad, van accu’s en laders tot complete laadsystemen. Onze specialisten bieden deskundig advies op maat, afgestemd op jouw vaartuig en vaargedrag, en helpen je graag bij het oplossen van problemen zoals een lege accu of een verkeerd aangesloten omvormer. Neem gerust contact met ons op voor een offerte of persoonlijk advies.

                                               

                                              In welcher Reihenfolge schließen Sie alles an?

                                              Beginnen Sie mit der Batterie, schließen Sie dann das Batterieladegerät an, gefolgt vom Wechselrichter, und konfigurieren Sie den MPPT-Regler zuletzt, indem Sie zuerst die Batterie anschließen und erst dann das Solarpanel.

                                              Was passiert bei falschem Anschließen der Polarität?

                                              Ein falscher Anschluss von plus und Minus verursacht einen Kurzschluss und kann sowohl die Batterie als auch angeschlossene Geräte irreparabel beschädigen. Überprüfen Sie daher immer die Polarität mit einem multimeter, bevor Sie Kabel befestigen.

                                              Wie viel Leistung benötigen Sie für Ihren Wechselrichter?

                                              Addieren Sie die Leistung aller Geräte, die Sie gleichzeitig verwenden, und wählen Sie einen Wechselrichter mit ausreichend Spielraum über dieser Summe, damit Spitzen im Verbrauch nicht sofort eine Überlastung verursachen.

                                              Welcher Batterietyp passt zu Ihrem boot: AGM oder Lithium?

                                              Wählen Sie eine AGM-Batterie, wenn die Anschaffungskosten wichtiger sind als das Gewicht oder wenn Sie bei Kälte laden müssen. Wählen Sie lithium, wenn Sie viel Kapazität nutzen möchten, gewicht sparen wollen und schnell laden möchten. Bei gleicher Nennkapazität wiegt eine Lithiumbatterie etwa die Hälfte einer AGM-Batterie. Beim nutzbaren Fassungsvermögen pro Kilogramm ist der Unterschied noch größer, da Sie bei Lithium fast alles nutzen können und bei AGM etwa die Hälfte.

Schreibe einen Kommentar

Deine E-Mail-Adresse wird nicht veröffentlicht. Erforderliche Felder sind mit * markiert