Walstroom aansluiten op je boot: dit heb je nodig en zo doe je het

Je ligt aan de wal, bij de steiger of op de kade, de motor staat uit, maar de koelkast, acculader en verlichting aan boord vragen gewoon om stroom. Walstroom lost dat op: je sluit je boot aan op het elektriciteitsnet van de haven en gebruikt 230V elektriciteit en stroom zonder je accu’s leeg te trekken, en zonder extra uitstoot van een draaiende motor of generator, en dus ook zonder extra uitstoot tijdens het opladen. In deze blog lees je alles over een walstroom aansluiting op je boot: welke onderdelen je nodig hebt voor een veilige walstroom aansluiting, hoe je walstroom stap voor stap veilig aansluit en kunt gebruiken, welke fouten je beter kunt vermijden, en waar je op moet letten om galvanische corrosie en kortsluiting te voorkomen.

Wat is walstroom en waarom gebruik je het?

Waarom walstroom voor veel booteigenaren een slimme stroomoplossing is, zit hem in het gemak: walstroom is elektriciteit, namelijk 230V wisselstroom, die via de havenpaal of steiger naar je boot of schip loopt, in plaats van stroom uit je eigen accu’s te halen. Waarom walstroom dan niet overal hetzelfde aanvoelt, komt doordat elke haven een eigen aansluitpunt en eigen stroomvoorziening heeft. In het kort:

• 16A-aansluiting. Een gemiddelde Nederlandse jachthaven levert 16A, wat neerkomt op 3,7kW maximale vermogen en capaciteit.
• 32A-aansluiting. Grotere jachthavens bieden soms ook 32A (7,4kW) voor boten met een hoger stroomverbruik.
• Voordeel voor je accu’s. Je kunt de motor, dynamo en generator uitzetten zodra je aangemeerd ligt, en toch je koelkast, acculader en verlichting blijven gebruiken; je dynamo hoeft dan niet extra te draaien om je accu’s bij te laden.
• Typisch stroomverbruik. Een koelkast (circa 100W), een acculader (500 tot 700W) en verlichting samen blijven ruim onder de 3,7kW van een 16A-aansluiting.

Zonder walstroom moet je die apparaten laten draaien op je scheepsaccu’s, die dan sneller leegraken.

Welke stekker en aansluiting gebruik je in de haven?

De meeste Nederlandse havens gebruiken een blauwe CEE-stekker voor de walstroom aansluiting van 16A. Dit is de standaard industriële walstroom stekker, herkenbaar aan de ronde vorm, de drie of vijf pennen en, afhankelijk van de fabrikant, verschillende kleuren voor verschillende ampèrages. Heeft jouw haven ook een 32A-optie, vraag dan bij de havenmeester na welke cee stekkers en welk walstroom stopcontact daarbij hoort, want dit verschilt per haven. Sommige havens werken met een vast aansluitschema per vak, waarbij het type stopcontact al vaststaat voordat je aanmeert; op zo’n aansluitschema zie je precies welke walstroom stekker bij welk vak hoort en welke cee stekkers daar aanwezig zijn.

Walstroom versus je scheepsaccu’s

Zonder walstroom put je apparaten aan boord energie uit je scheepsaccu’s, die je vervolgens weer moet accu opladen via de motor, een generator of zonnepanelen. Walstroom gebruiken voorkomt die cyclus zolang je aangemeerd ligt, waardoor je accu’s minder belast worden, sneller opladen en langer meegaan. Zo blijft de verbinding tussen wal en boot de belangrijkste bron van stroom, in plaats van je eigen accucapaciteit.

Wat heb je nodig om walstroom aan te sluiten?

Voor een complete en veilige installatie heb je vijf onderdelen nodig, die je alleen samen een werkend systeem laten vormen voor een goed werkende walstroom installatie. Hieronder lees je per onderdeel waar je op moet letten.

Walstroomkabel

Deze kabel verbindt de havenpaal met de aansluiting op je boot. Kies een kabel die specifiek voor walstroom is gemaakt, bij voorkeur met een neopreen buitenmantel: die is bestand tegen buitenweer en vochtige omstandigheden, in tegenstelling tot een gewone verlengkabel. Een kabel met neopreen buitenmantel blijft ook bij kou soepel, terwijl een pvc-kabel dan sneller stijf en breekbaar wordt. Let bij aanschaf op de kerndikte (minimaal 2,5mm² bij 16A) en op een lengte die past bij de afstand tot de havenpaal; walstroomkabels zijn verkrijgbaar in verschillende lengtes.

CEE-inlet (walaansluiting)

Dit is het walstroom stopcontact aan boord waar je de walstroomkabel op aansluit. De inlet monteer je vast op de romp of in de kuip van je boot; monteren kun je zelf doen of laten doen door een installateur. In ons assortiment vind je bijvoorbeeld een CEE inbouw walaansluiting met draaiklep, die het aantal stopcontacten aan boord uitbreidt en het aansluitpunt beschermt tegen regen en spatwater zolang er geen kabel is ingestoken. Zorg dat elk stopcontact aan boord dat je via walstroom voedt, is aangesloten achter de aardlekschakelaar.

Acculader

Een acculader zoals uit ons Victron Accu Laders-assortiment zet de walstroom om naar de juiste spanning om je scheepsaccu’s op te laden, terwijl je tegelijk 230V-apparatuur aan boord kunt gebruiken. Voor de meeste acculaders is geen extra omvormer nodig, tenzij je ook op accustroom 230V-apparaten wilt gebruiken terwijl je vaart; een combinatie van lader en omvormer in één apparaat is dan wel praktisch. Twijfel je of je zo’n acculader nodig hebt, kijk dan naar het stroomverbruik van je apparatuur aan boord. De Victron Blue Smart-lader werkt met een zeven-staps laadalgoritme, net als de meeste vergelijkbare laders van andere merken, en zijn via Bluetooth uit te lezen met de VictronConnect-app, zodat je vanaf je telefoon ziet hoe je accu’s ervoor staan en of ze aan het opladen zijn.

Aardlekschakelaar

Deze schakelaar, ook wel aardlekautomaat genoemd, detecteert lekstroom en onderbreekt de stroomtoevoer zodra er een storing optreedt. Een aardlekschakelaar is wettelijk verplicht bij een walstroom installatie op het water, omdat walstroom hoge spanning met zich meebrengt en gevaarlijke situaties kan veroorzaken zonder goede beveiliging. De aardlekschakelaar schakelt uit zodra de lekstroom een vastgestelde waarde overschrijdt, waardoor de installatie spanningsloos wordt en de verbinding met het elektriciteitsnet van de haven direct wordt verbroken. Kies een aardlekschakelaar die qua stroomsterkte past bij je havenaansluiting (16A of 32A) en test deze bij elke aansluiting opnieuw; sommige jachthavens hebben zelf ook al een aardlekautomaat in de walstroomkast ingebouwd.

Naast de aardlekschakelaar zet je meestal ook een of meerdere zekeringen in, elk met een eigen rol:

• Hoofdzekering aan boord. Kies een lagere waarde dan de hoofdzekering van de haven: deze zekering onderbreekt de stroomkring bij overbelasting of kortsluiting, voordat dit tot schade aan je installatie leidt.
• Zekering bij de acculader. Een tweede zekering dicht bij de acculader beschermt dat onderdeel nog eens extra tegen overbelasting.
• Zekering bij het stopcontact. Een derde zekering bij het walstroom stopcontact voorkomt dat een lokale stroomkring overbelast raakt.

De juiste waarde van elke zekering staat meestal vermeld op de verpakking of in de handleiding.

Scheidingstransformator (optioneel, maar aan te raden)

Dit onderdeel isoleert het elektrisch systeem van je boot van de walstroombron, wat galvanische corrosie tussen boten in de haven voorkomt. Een lichter alternatief is een galvanische isolator, die kleine lekspanningen blokkeert zonder de volledige elektrische isolatie van een scheidingstransformator te bieden. Een scheidingstransformator of galvanische isolator is vooral relevant als je regelmatig in dezelfde haven ligt tussen andere boten met walstroom.

Voor de walstroomkabel, kabelschoenen en overige kabel installatie-onderdelen, en voor het bredere Bootelektra-assortiment, vind je een compleet overzicht van producten in de webshop van AB Marine Service. Twijfel je tussen twee vergelijkbare prod

Stappenplan: zo sluit je walstroom veilig aan

Volg deze zeven stappen in de juiste volgorde om walstroom veilig op je boot aan te sluiten.

Voordat je aansluit

1. Zet de hoofdschakelaar aan boord uit. Dit voorkomt dat je onder spanning werkt terwijl je de kabel aansluit.
2. Controleer de walstroomkabel op beschadigingen. Een kabel met scheuren, blootliggende draden of een beschadigde walstroom stekker vervang je voordat je verder gaat.

Tijdens het aansluiten

3. Sluit de walstroomkabel eerst aan op de havenpaal. Controleer of de stekker goed vastklikt en niet los kan schieten door beweging van je boot of schip, ook als een ander schip vlak naast je afmeert.
4. Sluit het andere uiteinde aan op de CEE-inlet van je boot. Zorg dat de kabel niet strak staat en niet in het water kan hangen.
5. Zet de hoofdschakelaar aan boord weer aan. Vanaf dit moment staat je boot onder spanning vanaf de havenpaal.

Na het aansluiten

6. Test de aardlekschakelaar met de testknop. De schakelaar moet direct uitschakelen; gebeurt dat niet, dan is de aardlekschakelaar defect en mag je niet verder gaan.
7. Controleer of je acculader en 230V-apparatuur normaal functioneren. Blijf de eerste minuten in de buurt om vreemde geluiden, geuren of warmteontwikkeling op te merken.

Bij het loskoppelen doorloop je dezelfde stappen in omgekeerde volgorde: eerst de hoofdschakelaar uit, dan pas de stekkers loskoppelen.

Veiligheid en galvanische corrosie: waar moet je op letten?

Waarom een aardlekschakelaar wettelijk verplicht is

Een aardlekschakelaar is in Nederland wettelijk verplicht voor elke walstroom installatie op het water, omdat elektriciteit en water samen een direct veiligheidsrisico vormen. Zonder aardlekschakelaar loop je het risico op een elektrische schok bij een lekkage in de bekabeling of in aangesloten apparatuur.

Wat galvanische corrosie is en hoe het ontstaat

Naast schokgevaar speelt galvanische corrosie een rol zodra je boot via walstroom geaard wordt. Je boot krijgt dan een elektrische verbinding met andere boten in de haven via de gedeelde aarding van het walstroomnet. Verschillen in metaalpotentiaal tussen die boten versnellen corrosie aan onderdelen als de schroefas, ankerketting en andere metalen delen onder water.

Wanneer heb je een scheidingstransformator nodig?

Een scheidingstransformator geeft je boot een eigen, geïsoleerd elektrisch circuit: je hebt nog steeds aarding, maar geen directe verbinding meer met andere boten via het havennet. Lig je vooral aan de wal op je eigen, vaste ligplaats tussen andere boten met walstroom, dan is een scheidingstransformator een verstandige investering. Ben je onzeker of dit voor jouw situatie nodig is, vraag dan advies aan een installateur die de situatie van je haven en boot kent.

Welke walstroomkabel en aansluiting passen bij jouw boot?

De juiste kabeldikte en lengte hangen af van de stroomsterkte van je havenaansluiting en de afstand tussen havenpaal en boot. Let bij de keuze op deze drie punten:

• Kabeldikte. Bij een 16A-aansluiting is een kabel van minimaal 2,5mm² per ader gangbaar; bij 32A heb je een dikkere kabel nodig om oververhitting te voorkomen.
• Kabellengte. Kies de lengte op basis van de afstand tot de havenpaal of kade, met wat extra lengte zodat de kabel nooit strak staat bij deining of getij; walstroomkabels zijn verkrijgbaar in verschillende lengtes, van korte kabels voor een vaste ligplaats tot lange kabels voor wisselende havens.
• Opslag tijdens gebruik. Een te korte kabel trekt bij beweging van je boot los of raakt beschadigd, terwijl een te lange kabel juist lastig op te bergen is en sneller in het water hangt. Rol een te lange kabel nooit strak op tijdens gebruik: dat beperkt de doorvoer van stroom en kan de kabel onnodig laten opwarmen.

Veelgemaakte fouten bij het aansluiten van walstroom

Een aantal fouten zien we vaak terugkomen bij het aansluiten van walstroom, en die zijn met een beetje voorbereiding eenvoudig te voorkomen.

• Een gewone verlengkabel gebruiken in plaats van een walstroomkabel. Een verlengkabel is niet gemaakt voor buitengebruik in een vochtige, zoute omgeving en mist de stevige aansluitingen van een walstroomkabel.
• De aardlekschakelaar overslaan of niet testen. Zonder een geteste aardlekschakelaar merk je een lekstroom pas op het moment dat het al gevaarlijke situaties oplevert.
• Te veel apparaten tegelijk aansluiten op een 16A-aansluiting. Een boiler en airco samen met je acculader kunnen de 3,7kW van een 16A-aansluiting al snel overschrijden, waardoor de aardlekschakelaar uitschakelt.
• Geen rekening houden met galvanische corrosie. Boten die jarenlang zonder scheidingstransformator of galvanische isolator op walstroom liggen, lopen een grotere kans op corrosieschade aan metalen onderdelen onder water.

Sluit veilig en met de juiste onderdelen aan op walstroom

Met de juiste walstroomkabel, een werkende aardlekschakelaar en, afhankelijk van je situatie, een scheidingstransformator zorg je voor een veilige walstroomaansluiting op het walstroomnet van de haven of kade. Bekijk het Bootelektra-assortiment en het Victron Energy-assortiment van AB Marine Service voor walstroomkabels, aansluitingen en acculaders die passen bij jouw walstroom boot-situatie en bij elk schip dat regelmatig op walstroom ligt. Meer achtergrond over bootelektra vind je op de Techniek Blog. Heb je vragen over welke onderdelen bij jouw situatie passen? Neem gerust contact met ons op, of stuur ons een bericht via WhatsApp.